Bir Dağın Üç İsmi! Gavur, Amanos ve Nur'un Hikâyesi

Osmaniye, Hatay, Gaziantep ve Kahramanmaraş çevresinde uzanan, Amanos ve Nur Dağları olarak da bilinen Gavur Dağı'nın isminin nereden geldiği merak konusu.

Bir Dağın Üç İsmi! Gavur, Amanos ve Nur'un Hikâyesi
Haberler'de Abone Ol

Osmaniye, Hatay, Gaziantep ve Kahramanmaraş çevresinde uzanan, Amanos ve Nur Dağları olarak da bilinen Gavur Dağı'nın isminin nereden geldiği merak konusu olmaya devam ediyor. 

Yüzyıllardır farklı isimlerle anılan dağların adıyla ilgili tarihî bilgiler ve çeşitli rivayetler bulunuyor.

Halk arasında Gavur Dağı olarak bilinen, coğrafi kaynaklarda ise Amanos ve Nur Dağları isimleriyle anılan bu dağ silsilesinin geçmişi oldukça eskiye dayanıyor. 

Dağın isminin kökeni konusunda ise birbirinden farklı görüşler öne çıkıyor.

Gavur Dağı isminin ortaya çıkışıyla ilgili rivayetlerden biri, İslam tarihinin ilk dönemlerine dayanıyor. 

Rivayete göre Hz. Ömer döneminde İslam Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasındaki sınırın bu dağlardan geçmesi nedeniyle bölgeye Gavur Dağı denildiği ileri sürülüyor.

Dağın ismiyle ilgili bir başka görüş ise kelimenin etimolojik kökenine dayanıyor.

Zorkun Yaylası da Nur Dağlarının 1650 metre yükseltisinde bulunuyor.

Bu görüşe göre dağın asıl adı yabancı kökenli olduğundan, yöre halkı tarafından telaffuz edilememiş ve zamanla Gavur Dağı şeklinde kullanılmaya başlanmış olabilir.

Yaklaşık bin yıldır kullanıldığı belirtilen bu isimdeki "gâvur" kelimesinin, bilinen anlamından ziyade Arap coğrafyacılarının kullandığı "gavr" veya "el-gavr" sözcükleriyle ilişkili olduğu ileri sürülüyor. 

Bu sözcüklerin tepeler arasında kalan alçak ve basık arazileri ifade ettiği belirtiliyor.

Amanos Dağları isminin geçmişi ise çok daha eski dönemlere uzanıyor. 

Hitit dönemine ve milattan önce ikinci binyıla ait Suriye metinlerinde Amanos adı, hem bir yer hem de dağ ismi olarak karşımıza çıkıyor.

Babil ve Asur krallıklarının yaşadığı Mezopotamya'da sedir ormanlarına duyulan ihtiyaç nedeniyle Amanos ve Lübnan dağlarının ormanlarından yararlanıldığı biliniyor.

Akad Kralı Sargon döneminden itibaren tarihî kayıtlarda Lübnan ve Amanos dağlarının sedir ormanlarından, Toros Dağları'nın ise gümüş kaynaklarından söz edildiği aktarılıyor.

Bu tarihsel süreçte Amanos adı, bölgenin önemli coğrafi isimlerinden biri olarak varlığını sürdürdü.

Gavur Dağı'nın isim tarihinde önemli değişikliklerden biri 1865 yılında yaşandı.

Osmaniye'nin kuruluşunda önemli rol oynayan Fırka-i İslahiye Komutanı Ahmet Cevdet Paşa, Gavur Dağı isminin yerine "Bereket Dağı" anlamına gelen Cebel-i Bereket adını kullandı.

Bu isim yalnızca dağla sınırlı kalmadı. Osmaniye ve çevresinin idari yapılanmasında da Cebel-i Bereket adı kullanılmaya başlandı.

Cumhuriyet döneminde dağların ismi yeniden değişti. 

1940'lı yıllarda, Hasan Âli Yücel'in Millî Eğitim Bakanlığı döneminde Amanos isminin yeniden öne çıkarıldığı ve resmî kullanıma girdiği belirtiliyor.

Daha sonraki yıllarda ise Amanos Dağları adı yerini Nur Dağları ismine bıraktı.

Bugün Osmaniye, Hatay, Gaziantep ve Kahramanmaraş çevresinde uzanan bu dağ silsilesi; Gavur Dağı, Amanos Dağları ve Nur Dağları isimleriyle anılmaya devam ediyor.

İsminin kökenine ilişkin rivayetler ve binlerce yıllık tarihî geçmişiyle Gavur Dağı, yalnızca bölgenin coğrafi yapısının değil, kültürel ve tarihsel hafızasının da önemli bir parçası olmayı sürdürüyor.

Murat Deniz DEMİRCİ

Murat Deniz DEMİRCİ

Yorumlar 0

Yorumunuz moderatör onayından sonra yayınlanacaktır.

Henüz onaylanmış yorum bulunmuyor.